Choroby metaboliczne najczęściej ujawniają się w okresie okołoporodowym, gdy organizm krowy przechodzi z zasuszenia do intensywnej produkcji mleka. Spadek pobrania paszy, gwałtowny wzrost zapotrzebowania na energię i wapń oraz stres związany z wycieleniem mogą prowadzić do ketozy, hipokalcemii, stłuszczenia wątroby lub kwasicy żwacza. Profilaktyka powinna łączyć prawidłowe żywienie, ocenę kondycji, ograniczanie stresu i regularną obserwację świeżo wycielonych krów.
Okres przejściowy wymaga stałej kontroli
Najwięcej problemów pojawia się w ostatnich trzech tygodniach przed wycieleniem i w pierwszych tygodniach laktacji. Krowa zaczyna wtedy pobierać mniej suchej masy, choć jej potrzeby szybko rosną. Jeśli różnica między zapotrzebowaniem a ilością energii z dawki staje się zbyt duża, organizm intensywnie uruchamia rezerwy tłuszczowe. Wątroba nie zawsze nadąża z ich przetwarzaniem, co zwiększa ryzyko ketozy i jej postaci podklinicznej.
Hodowca powinien zadbać o stały dostęp do świeżej paszy, odpowiednią liczbę miejsc przy stole paszowym i wygodne legowiska. Częste zmiany grup, przepełnienie kojców oraz konkurencja przy paszy obniżają pobranie. Pierwiastki i krowy starsze najlepiej utrzymywać oddzielnie, jeśli pozwala na to organizacja obory.
Dawka pokarmowa powinna wspierać apetyt i pracę żwacza
Dieta krów zasuszonych nie może dostarczać nadmiernej ilości energii. Zbyt obfite żywienie sprzyja otłuszczeniu, a krowy z wysoką kondycją zwykle słabiej pobierają paszę przed porodem. Po wycieleniu należy stopniowo zwiększać udział pasz treściwych i zachować odpowiednią ilość włókna o właściwej strukturze. Nagła zmiana dawki lub nadmiar łatwo fermentujących węglowodanów podnosi ryzyko kwasicy.
Program żywienia warto kontrolować przez:
- regularną ocenę pobrania suchej masy,
- analizę składu i struktury TMR,
- sprawdzanie pozostałości paszy,
- ocenę kału i przeżuwania,
- porównywanie kondycji krów w kolejnych etapach cyklu.
Kondycję ciała należy oceniać przed zasuszeniem
Ocena BCS pomaga wykryć krowy zbyt chude i nadmiernie otłuszczone. Korektę kondycji najlepiej rozpocząć jeszcze w późnej laktacji, ponieważ odchudzanie w okresie zasuszenia może nasilić mobilizację tłuszczu. Szczególnej obserwacji wymagają sztuki wysokowydajne, starsze, kulawiznowe oraz te, które przebyły ketozę lub zaleganie poporodowe.
Równowaga mineralna zmniejsza ryzyko hipokalcemii
Po rozpoczęciu produkcji siary i mleka gwałtownie rośnie zapotrzebowanie na wapń. Organizm musi szybko zwiększyć jego wchłanianie z przewodu pokarmowego i uruchomić rezerwy z kości. Dawka przed wycieleniem powinna uwzględniać zawartość wapnia, magnezu, potasu i sodu. Przy podawaniu soli anionowych trzeba kontrolować pobranie paszy oraz pH moczu, ponieważ pozwala ono ocenić reakcję krów na zmienioną dawkę.
W stadach z powtarzającymi się problemami można rozważyć bolusy dla bydła jako uzupełnienie programu żywieniowego. Preparat trzeba dobrać do celu, na przykład wsparcia podaży energii, wapnia lub wybranych mikroelementów. Sposób i termin podania powinny odpowiadać zaleceniom producenta oraz procedurze ustalonej z lekarzem weterynarii lub doradcą żywieniowym.
Wczesne wykrywanie ogranicza skutki choroby
Codzienna kontrola krów po wycieleniu powinna obejmować apetyt, temperaturę, przeżuwanie, wypełnienie żwacza, kał, ruch i tempo wzrostu produkcji mleka. Spadek pobrania paszy często pojawia się przed wyraźnymi objawami. W stadach narażonych na ketozę pomocne są pomiary ciał ketonowych we krwi, mleku lub moczu. Wyniki należy analizować dla grupy krów, a nie jedynie dla pojedynczej sztuki.
Profilaktyka chorób metabolicznych wymaga powtarzalnych procedur i współpracy hodowcy, lekarza weterynarii oraz żywieniowca. Jeśli szukasz preparatów wspierających krowy w okresie okołoporodowym, zapoznaj się z ofertą Trans Feed. Obejmuje ona rozwiązania energetyczne i mineralne, które można dopasować do programu żywienia oraz potrzeb stada.
Materiał partnera
